رایزنی فرهنگی ج.ا.ا در آنکارا- ترکی - Mezhep
Mezhep

 

Nüfus, Dil ve Din

 

     İran’ın nüfusu son istatistiklerine göre 80 milyon kişi olarak açıklanmıştır. Bu rakamlara göre başkent Tahran yaklaşık 15 milyon kişilik nüfusuyla ülke nüfusunun %20’una sahip olurken, İilam eyaleti yaklaşık 500 bin kişiyle ülke nüfusunun sadece %8’ini kapsamaktadır. Aynı istatistiklere göre erkek nüfusunun kadınlara oranla %1.8 daha fazla olduğu, erkek ülke nüfusunun %50.9’unu, kadın nüfusunun ise %49.1’ini oluşturduğu belirlenmiştir. Bu rakamlara göre ülke nüfusunun %68.4’ü şehirlerde ve %13.5 köylerde yaşamaktadır. Göçebe olarak yaşayanların oranı ise %0.1 olarak tesbit edilmiştir. Yaş ortalaması bakımından dünyanın en genç ülkelerinden biridir. Ortalama yaşam süresi erkeklerde 70’ken kadınlarda 74 yaş  olarak tesbit edilmiştir. Nüfus artış oranı da %1.3’tür. İran’da Fars, Lor, Kürt, Azeri, Türkmen ve Beluç gibi  çeşitli ırklara mensup etnik gruplar kendilerine özgü dil ve gelenekleri ile barış ve huzur içinde bir arada yaşamlarını sürdürmektedirler.

 

     Ülkenin resmi dili olan Farsça Hint-Avrupa dillerinin bir koludur. Bu dilin tarihiyle ilgili bulgular Aryai kavimlerin İran platosuna göçlerine dek uzanmaktadır.Tarih boyunca  çeşitli dönemlerden geçmiş ve değişikliklere uğramış olan Farsçanın bugünkü şekli İran’a komşu olan diğer kavimlerin dilleri üzerinde de etkili olmuştur. Farsça’dan etkilenen dillerin başında  Türkçe gelir. Türk milleti, yüce İslam dini ve İslami irfanla İran ve İranlılar aracılığıyla tanıştığı gibi edebi sanatları ve bu sanatların inceliklerini de yine İranlı söz ustalarından öğrenmiştir. Hicri 5.asırdan itibaren Selçuklular’ın Anadolu’da  ilerlemeleri ile birlikte Farsça’nın bu ülkede olgunlaşmaya başladığını görmekteyiz. Bu dönemlerde Farsça Türkler arasında öylesine kök saldı ki, Osmanlı okullarında  tasavvuf dili olarak okutulmaya başladı. Mufassal bir Farsça divanı bulunan Yavuz Sultan Selim savaş rakibi Şah İsmail ile yaptığı yazışmalarda  Farsça’yı kullanırken, Fuzuli, Nef’i, ve Nabi gibi büyük Türk şairleri de  şiirlerini bu dilde yazmışlardır. Osmanlı Sultanları eş ve kızlarına Farsça isimler vermişlerdir. Bugün bile Türkçe’de kullanılan pek çok isim ve kelime Farsça kökenlidir. Ortak kelimelerin sayısı 6 binden fazladır. Türkçeye böylesine etki etmiş olan Farsça Ankara’da  Farsça Öğretim Merkezi’nin deneyimli eğitmenleri tarafından öğretilmektedir.

 

     İran’da Farsça’nın dışında Azeri Türkçesi, Arapça, Kürtçe vb. dillerin yanı sıra Farsça’nın çeşitli lehçeleri de konuşulmaktadır. 32 harfli Fars Alfabesi’nin kullanıldığı İran’da tarih başlangıcı olarak miladi 622 senesinde Hz.Muhammed (s.a.a)’in Mekke’den Medine’ye hicreti esas alınmaktadır. Yeni yıl 21 Mart’ta Nevruz Bayramı ile başlar ve güneş takvimine göre aylara bölünür. Nevruz Bayramı İranlılar’ın en büyük bayramlarındandır ve hiçbir etnik ve din farkı gözetmeksizin bütün  yurtta coşkuyla kutlanır. Nevruz öncesinde tüm yaşam çevrelerini temizleyen İranlılar yeni yıla girileceği gün ve saatte tüm aile fertleri “Haftsin” adı verilen sofra başında toplanır. Bu sofra Allah-u Teala’nın  insana bahşettiği nimetleri ve baharı temsilen Farça  alfabenin 15. harfi olan “Sin” harfiyle başlayan yedi yiyecekle donatılmıştır. Bunlar; Sib (elma), Sebze (yeşillik), Serke (sirke),  Sonbol (sümbül), Senced (iğde), Semenu (bir tür tatlı), ve  Somag (Sumak)’tan ibarettir. Yeni yıla girilmesiyle birlikte halk  birbirini ziyaret eder, küsler barışır, aile bağları güçlendirilir.

     İran’da ulusal bayramların yanısıra dini bayramlar da büyük şevkle kutlanır. En önemli dini bayramlar ibadetle geçirilen kutsal üç aylar ve bir aylık Ramazan orucunun ardından kutlanan Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Hz. Muhammed (s.a.a)’e peygamberliğin verildiği gün olan  Bi’set Bayramı, Hz. Peygamber’in doğum günü vb. bayramlardır. Ayrıca tüm müslümanların bayramı olan Cuma günü  İran’da resmi tatildir.

 

     İran Hulefa-i  Raşidin Dönemi’nden itibaren İslam diniyle tanışmış ve ilk hicri asırda  onunla şereflenmiştir. Bugün de İran halkının büyük çoğunluğu Şia (Caferi) mezhebine bağlıdır. Ülke nüfusunun %91’ini Şiiler oluşturur. ”Gadir-i Khom” ve 12. İmam Hz. Mehdi (a.s)’nin doğum günü olan 15 Şaban Şiiler tarafından kutlanan bayramlar arasında yer alır. Öte yandan Hz. Peygamber (s.a.a)’in torunu olan Hz. Hüseyin (a.s)'nin Kerbela’da şehit edildiği Muharrem ayı süresince özellikle de 9. ve 10. günlerinde büyük anma ve matem merasimleri düzenlenmektedir.

 

     Nüfusun %7.7’sini teşkil eden Ehl-i Sünnet’in dört mezhebine bağlı kesim daha çok Kürdistan, Sistan ve Belucistan bölgelerinde yaşamaktadırlar. Ehli sünnet mensubu müslüman vatandaşlar ise dini inanç vecibelerini kendi fıkıhlarına göre serbestçe yerine getirmektedirler.

     İran İslam Cumhuriyeti Anayasası İslam dini ile birlikte Hristiyanlık, Musevilik ve Zerduştilik dinlerini de resmi olarak  tanımıştır. Bu üç dinden her birinin İslami Şura Meclisi’nde bir veya birden fazla temsilcisi bulunmaktadır.

 

 

 

 


İran İslam Cumhuriyeti Ankara Kültür Müsteşarlığı 1993 ve 1995 ikili anlaşmasına uyarak İran Kültürünü Türkiye'de tanıtmaktadır ve iki ülkenin kültürel ilişkilerini geliştirilmesinde önemli adımlar atmayı umuyordur.

Adres: Gazi Osman Paşa Mahallesi, Reşit galip Cd. No:77, Çankaya, Ankara / Türkiye

İran İslam Cumhuriyeti Büyükelçiliği Kültür Müsteşarlığı


  irankulturevi@yahoo.com
 Tel: +90 312 448 0050